turkmen.news сайти фотосурати
Туркманистон Мудофаа вазирлиги тасарруфидаги Ҳарбий ва Ҳарбий-денгиз институтларида биринчи курс талабаларини қабул қилишда жиддий етишмовчилик юзага келди. Олий таълим муассасалари бепул таълим ва муносиб стипендиялар таклиф қилинганига қарамай, режалаштирилган абитуриентлар сонининг атиги учдан бир қисмини жалб қила олган. Масалан, флотда ўз ҳаётини боғлаш истагида бўлганлар 100 та ўринга атиги 30 нафарни ташкил этган, деб хабар беради Turkmen.news республика қуролли кучларидаги манбаларига таяниб.
Манбаларнинг сўзларига кўра, ўқув йили арафасида мудофаа идораси абитуриентларни жалб қилиш бўйича кенг кўламли кампания бошлаган. Офицерлар ҳарбий қисмларга бориб, хизмат муддати тугаш арафасида турган аскарларни ихтисослаштирилган олий таълим муассасаларига ўқишга киришга тарғиб қилган. Шунингдек, улар ҳарбий ихтисослаштирилган мактаблар битирувчиларини ҳам кўндиришга ҳаракат қилишган. Бироқ якунда қабул квотаси атиги 30 фоизга бажарилган. Шу сабабли ҳеч қандай танлов ўтказилмаган: ҳужжат топширганларнинг барчаси, пора бермасдан ҳам, ўқишга қабул қилинган.
Бу ҳолат Мудофаа вазирлиги тасарруфидаги институтлар мамлакатда таълим тўлиқ бепул бўлган кам сонли олий таълим муассасаларидан бири эканига қарамай юз берган. Бундан ташқари, талабаларга 1000 манат миқдорида стипендия ажратилади. Бу расмий курс бўйича 286 доллар, қора бозор курси бўйича эса 55 долларга тенг.
Қуролли кучлар вакилларининг қўшимча қилишича, ҳатто одатий йиғимлар, декан ва бошқа ўқитувчиларга совғалар, олий таълим муассасасига мобил телефон олиб кирганлик учун жарималарни ҳисобга олганда ҳам, ҳарбий институтларда ўқиш фуқаролик олий таълим муассасаларида ўқишдан кўра манфаатлироқ бўлиб чиқади.
Бироқ туркманистонликлар ушбу институтларга интилишмаяпти, чунки уларнинг дипломлари ёшларга ҳеч қандай истиқбол очиб бермайди. Офицерлар ва старшиналарнинг маоши оилани таъминлаш учун етарли эмас, ижтимоий пакет ҳам қониқарли даражада эмас. Бундан ташқари, 2024 йилда Мудофаа вазири Бегенч Гундогдиев ижтимоий пакетнинг асосий «имтиёзи» — хизмат уй-жойини ҳарбий хизматчининг хусусий мулкига ўтказиш тартибини бекор қилди.
Армияда ўзлаштириш ҳолатлари авж олган, аскарлар эса кўпинча қўшимча ишларда ишчи кучи сифатида фойдаланилади. Бундан ташқари, мудофаа идораси раҳбари яна бир норози кайфият уйғотган қарор қабул қилиб, истеъфодаги ҳарбий хизматчиларнинг хорижга чиқишини тақиқлади. Бунда ушбу офицерлар давлат сирларига эга бўлган-бўлмаганидан қатъи назар, чеклов қўлланилади.
Яна бир салбий жиҳат — ҳарбий олий таълим муассасасига ўқишга кириш армияда хизмат қилишни кечиктириш ҳуқуқини бермайди. Таълим сифатини ҳам юқори малакали деб бўлмайди: кўпинча ўқитувчиларга пора бериш орқали юқори баҳоларни олиш мумкин.
Бироқ, ёшларни Ҳарбий ёки Ҳарбий-денгиз институтларига ўқишга кириш ғоясидан қайтарувчи асосий омил — Туркманистон армиясининг салбий имижидир.
Юқоридагиларни хулоса қилар экан, Turkmen.news манбалари келаси йили Мудофаа вазирлиги ўз олий таълим муассасаларига курсантларнинг ҳатто учдан бир қисмини ҳам тўплай олмаслигини тахмин қилади.
