«Ахуал сегодня» сатирик YouTube-канали асосчиси Азамат Омаров Остонада низо ва адоват қўзғатиш иши бўйича уч ярим йил шартли жазога ҳукм қилинди. Бу ҳақда ҳуқуқ ҳимоячиси Бахитжан Торегожина хабар берди. Маълумотни «Азаттиқ Азия»га Омаровнинг адвокати Тўлеген Шаиков тасдиқлади.
Суд, шунингдек, Омаровга беш йил давомида материаллар эълон қилишни тақиқлади. Қамоқда сақланган блогер айбини тан олиш тўғрисида процессуал келишув тузилгани муносабати билан суд залининг ўзида озод қилинди.
Шаиковнинг сўзларига кўра, прокуратура билан келишув ҳукм чиқарилган куни имзоланган.
«Чунки ҳақиқий қамоқ жазоси таҳдид солаётган эди, бу ерда эса шартли жазо берилди. Процессуал келишувга кўра, айб тан олинади. Бунга қадар эса — йўқ, тан олмаган эди. Бу модда бўйича одамлар қамалмоқда, бир киши эмас, кўпчилик. Бу ҳолат қанчалик абсурд бўлмасин, у мавжуд ва ишлаяпти», — деди адвокат.
Азамат Омаров 18 июлдан буён қамоқда сақланаётган эди. Унинг уйида тинтув ўтказилганидан сўнг қўлга олинган, тинтув давомида телефонлар, компьютерлар ва қаттиқ дисклар олиб қўйилган.
Шу билан бир вақтда «Ахуал сегодня» YouTube-каналидан Омаров Қосим-Жомарт Тўқаевнинг президентлик муддатларини «ноллаштириш» мавзусида ҳазил қилган видеолавҳа ўчирилди. Бошқа кўплаб видеолар ҳам йўқолди.
Адвокатнинг сўзларига кўра, ўчирилган материаллар орасида 2026 йил январь ойида эълон қилинган, Қозоғистон раҳбарияти танқид қилинган видеоролик ҳам бўлган. Ҳимоя томонининг таъкидлашича, айнан шу материал жиноий иш қўзғатилишига асос бўлган.
Омаров ҳибсга олинганидан сўнг Халқаро сўз эркинлигини ҳимоя қилиш жамғармаси «Әділ сөз» ҳуқуқни муҳофаза қилувчи органларни журналистга нисбатан жиноий таъқиб бошлаш асосларини тушунтиришга чақирди. «Чегара билмас репортёрлар» (RSF) ташкилоти ҳам Омаровни ҳимоя қилиб, Қозоғистон ҳукуматини унга қўйилган барча айбловларни бекор қилишга чақирди.
Омаровга Қозоғистон Жиноят кодексининг 174-моддаси — «Ижтимоий, миллий, уруғ-аймоқ, ирқий, табақавий ёки диний адоватни қўзғатиш» бўйича айблов қўйилган. Унинг ўзи эса барча нашрлари сатира ва ҳазилга асосланганини таъкидлаб келган.
Бу Қозоғистонда сатирик блогерларни жиноий таъқиб қилиш билан боғлиқ биринчи ҳолат эмас. 2025 йил апрель ойида сатирик Instagram-паблик Qaznews24 маъмури Темирлан Енсебек миллатлараро адоват қўзғатишда айбланиб, беш йилга озодликни чеклаш жазосига ҳукм қилинган. Бунга россиялик телебошловчи Тина Канделаки ҳақида «Йоу, орыстар» қўшиғидан фойдаланилган сатирик пост сабаб бўлган. Енсебекнинг ўзи пост фақат сатирик характерга эга бўлгани ва нафрат қўзғатишга қаратилмаганини таъкидлаган. Озодликни чеклаш жазосидан ташқари, суд унга журналистик, ижтимоий-сиёсий ва ҳуқуқни ҳимоя қилиш фаолияти билан шуғулланишни ҳам тақиқлаган.
