sputniknews.uz сайти фотосурати
Ўзбекистондан умумжаҳон тест топшириқлари асосида билимларини синовдан ўтказган мактаб ўқувчилари «табиий фанлар» йўналишида сезиларли ривожни намоён этди. Бу 2025 йилда ўтказилган тадқиқотлар якунлари бўйича Халқаро ўқувчиларни баҳолаш дастури (Programme for International Student Assessment, PISA) таҳлилчилари маълумотларидан маълум бўлди.
Аввалги ҳисобот 2022 йилга тегишли бўлиб, ўша йили Ўзбекистон PISA халқаро лойиҳасига биринчи марта қўшилган эди. Ўшанда ўқувчилар табиий фанлар бўйича ўртача 355 балл тўплаганди. Энди эса бу кўрсаткич 438 баллни ташкил этган. Бирданига 83 баллга ўсиш дунёдаги барча мамлакатлар ва барча йўналишлар орасидаги энг юқори ўсиш суръати бўлади. Таққослаш учун, ўртача балл ўсиши бўйича кейинги ўринларда Грузия ва Камбоджа қайд этилган — улар мос равишда 38 ва 35 баллдан қўшган.
Бундай натижа Ўзбекистонга «табиий фанлар» категориясида давлатларнинг кучли элликталигига кириш имконини берди. Минтақадаги қўшни давлатлар эса қуйироқ ўринларда жойлашган. Қозоғистон 420 балл, Қирғизистон 363 балл, Тожикистон эса 334 балл тўплаган. Бироқ экспертлар сўнгги республика бўйича изоҳ бериб, тадқиқотлар фақат Душанбе шаҳрида ўтказилганини қайд этган. Туркманистон рейтингда иштирок этмаган.
Қўшимча қилиш жоиз, табиий фанлар бўйича глобал рўйхатда тожикистонлик мактаб ўқувчилари Руанда тенгдошларини ортда қолдириб, Кения вакилларидан бироз ортда қолган ҳолда охиридан иккинчи ўринни эгаллаган. Рўйхатнинг юқори қисмидан эса Хитой ва унинг ҳудудлари (алоҳида ҳисобга олинадиган Макао ва Тайвань), Сингапур, Япония, Эстония, Жанубий Корея, Буюк Британия ва Канада жой олган.
PISA таҳлилчилари билимларни яна учта йўналиш — ўқиш, математика ва компьютерда масалалар ечиш бўйича ҳам баҳолаган. Бироқ, Ўзбекистон фақат сўнгги кўрсатилган категорияда қайд этилган. Рейтинг тузувчиларининг тушунтиришича, ушбу мамлакат ўқувчиларининг ўқиш ва математика бўйича саволларга берган жавобларида қўшимча ўрганишни талаб қиладиган бир қатор номувофиқликлар аниқланган. Бу эса натижаларни бошқа давлатлар кўрсаткичлари билан таққослаш имконини бермайди.
«Компьютерда масалалар ечиш» йўналишида ўзбекистонлик ўқувчилар ўртача 402 балл тўплаган (2022 йил бўйича маълумотлар келтирилмаган). Бу сафар Марказий Осиё республикалари орасида 449 балл билан Қозоғистон етакчилик қилган. 388 балл олган Қирғизистон минтақа «учлиги»ни якунлайди. Тожикистон вакиллари ушбу тадқиқот йўналишида иштирок этмаган.
Билимларни баҳолашдан ташқари, экспертлар мактаб ўқувчиларига ҳаётнинг айрим жиҳатларини ўрганиш мақсадида анкеталар ҳам тақдим этган. Масалан, ўзбекистонлик ўқувчилар ўқиш мақсадида смартфонлардан фойдаланиб, ўртача икки соат вақт сарфлашларини айтган. Бироқ улар интернетдан таълим билан боғлиқ бўлмаган машғулотлар учун анча кўпроқ вақт фойдаланади.
Бундан ташқари, респондентларнинг деярли ярми мактаб топшириқларини бажаришда сунъий интеллектга асосланган чат-ботлардан фойдаланишини айтган. 10 фоиздан кам қисмигина сунъий интеллект ҳақида тасаввурга эга эмаслигини таъкидлаган.
PISA маълумотларига кўра, ўтган йили Ўзбекистондан тадқиқотда 233 та мактабнинг 15 ёшли 8,6 мингдан ортиқ ўқувчиси иштирок этган. Ўсмирлар тасодифий репрезентатив танлов усули асосида сараланган.
Умуман олганда, сўров таълим тизимлари 91 та мамлакатни ифодаловчи 76 мингдан ортиқ ўқувчи ўртасида ўтказилган.
