tasnimnews.com сайт и фотосурати
11 январь ҳолатига кўра, Эрондаги оммавий норозилик намойишларида 544 киши ҳалок бўлган. Бу ҳақда Эронда инсон ҳуқуқлари ҳимояси ва унинг тарғиботи билан шуғулланувчи HRANA (Human Rights Activists News Agency) гуруҳи хабар берди.
Ўлганлар орасида 483 нафар намойишчи, 47 нафар хавфсизлик ходими, бир нафар прокурор, саккиз нафар бола ва намойишда иштирок этмаган беш нафар одам бўлган. 10 600 дан ортиқ одам ҳибсга олинган.
Намойишлар мамлакат бўйлаб 585 та аҳоли масканларида, жумладан, барча вилоятлардаги 186 та шаҳарда бўлиб ўтди.
Теҳрон расмийлари ҳозирча хавфсизлик кучлари орасида ҳалок бўлганлар сонини фақат 11 январь ҳолатига кўра хабар қилишган: 38 киши. 12 январь куни ИИҚК (Ислом инқилоби қўриқчилари корпуси) билан боғлиқ Tasnim ахборот агентлиги 114 нафар ҳуқуқни муҳофаза қилиш органлари ходими ҳалок бўлганини, энг кўпи Исфаҳонда — 30 киши ўлганини хабар қилди.
Reuters агентлигининг хабар беришича, давлат телевидениеси Теҳрондаги суд-тиббий экспертиза биноси ташқарисида ўнлаб жасадлар тасвирланган лавҳаларни намойиш этган ва хабарда ҳалок бўлганлар «қуролли террорчилар» томонидан қўзғатилган воқеалар қурбонлари бўлгани айтилган.
Эрон ҳукумати уч кунлик миллий мотам эълон қилди.
Эрон президенти Масуд Пезешкиан телевидениедаги интервьюсида намойишчиларни АҚШ ва Исроил буйруқларини бажараётган террорчилар деб атади ва хавфсизлик кучларини қатъий чоралар кўришга чақирди. Эронликлар 12 январь куни бутун мамлакат бўйлаб ҳукуматни қўллаб-қувватловчи митингда иштирок этишга чорланди.
Эронда интернет пайшанба, 8 январдан бери ўчирилган. АҚШ президенти Дональд Трамп 11 январь куни миллиардер Илон Маск билан Starlink сунъий йўлдош тизими орқали эронликларнинг интернетга боғланишини тиклаш борасида гаплашишни режалаштираётганини маълум қилди.
Трамп шунингдек, Вашингтон Эрон ҳукумати ҳаракатларига жавобан «жуда кучли вариантларни» кўриб чиқаётганини айтди. АҚШ президентининг сўзларига кўра, ҳарбий мутахассислар вазиятни ўрганмоқдалар. Трамп ўзининг катта маслаҳатчилари билан Эронга қарши чоралар вариантларини муҳокама қилишни 13 январга режалаштирилган. Вариантлар орасида ҳарбий зарбалар, махфий кибер қуроллардан фойдаланиш, санкцияларни кенгайтириш ва ҳукуматга қарши манбаларга онлайн ёрдам кўрсатиш киради.
Ўз навбатида, Эрон парламенти спикери Муҳаммад Бағир Ғолибаф Вашингтонни «агар Эронга ҳужум қилинса, босиб олинган ҳудудлар (Исроил), шунингдек, барча АҚШ базалари ва кемалари бизнинг қонуний нишонларимизга айланади», дея огоҳлантирди.
Бунга жавобан Трамп Эронга жиддий оқибатлар ваъда қилди.
«Агар улар бу ишни қилишса, биз уларга илгари ҳеч қачон дуч келмаган зарбаларни берамиз. Менда жуда кучли вариантлар бор. Агар улар шундай қилсалар, улар жуда кучли кучга дуч келишади», — дея АҚШ президенти сўзларини келтиради NBC News телеканали.
ℹ️ Норозилик намойишлари 28 декабр куни нархларнинг кескин ошишига жавобан бошланди ва у тез орада ҳукуматга қарши норозиликларга айланиб кетди. Теҳрон мэри Алиреза Заканийнинг сўзларига кўра, биргина пойтахтда 25 та масжид ёқиб юборилган, 26 та банк, учта тиббиёт маркази, 10 та давлат идораси ва 100 дан ортиқ ўт ўчириш машиналари, автобуслар ва тез ёрдам машиналари зарар кўрган. Намойишчиларни Эрон тахтининг вориси, 1979 йилдан бери Қўшма Штатларда муҳожирликда яшаб келаётган 65 ёшли Реза Паҳлавий қўллаб-қувватлади.
БМТ Бош котиби Антонио Гутерреш Эрон бўйлаб намойишчиларга қарши зўравонлик ва ҳаддан ташқари куч ишлатилаётгани ҳақидаги хабарлардан даҳшатга тушганини айтди. У Эрон раҳбариятини вазмин бўлишга ва дарҳол алоқани тиклашга чақирди.
