19 сентябрь куни Япониянинг Айти префектураси ва Нагоя шаҳрида XX ёзги Осиё ўйинларининг расмий очилиш маросими бўлиб ўтади. Унда 45 та миллий олимпия қўмитасидан қарийб 11 минг нафар спортчи иштирок этади. Улар спортнинг 43 тури бўйича 469 та медаллар жамланмаси учун баҳс олиб боришади.
Қозоғистон, Қирғизистон, Тожикистон, Туркманистон ва Ўзбекистон мусобақада жами 1261 нафар спортчи билан иштирок этади. Минтақадаги энг катта делегация Қозоғистонга, энг кичик делегация эса Туркманистонга тегишли.
Мусобақалар дастури аллақачон бошланган. Эркаклар ўртасида баскетбол мусобақасининг дастлабки учрашувлари 10 сентябрь куни бўлиб ўтди, шундан сўнг футбол ва бошқа жамоавий спорт турлари старт олди. Масалан, Ўзбекистон терма жамоалари ҳам дастлабки учрашувларини ўтказди: аёллар терма жамоаси Филиппин билан 1:1 ҳисобида дуранг ўйнади, эркаклар терма жамоаси эса худди шу рақибини 5:1 ҳисобида йирик ҳисобда мағлуб этди. Қирғизистон вакиллари эса Таиландга 2:3 ҳисобида ютқазди.
Марказий Осиё давлатлари учун 2023 йил кузида бўлиб ўтган Ханчжоу Осиё ўйинларини мезон сифатида кўриш мумкин. Ўшанда беш республика жами 180 та медални қўлга киритганди — 38 та олтин, 44 та кумуш ва 98 та бронза. Ўзбекистон умумжамоа ҳисобида бешинчи, Қозоғистон — 11-ўринни, Қирғизистон — 18-ўринни, Тожикистон — 24-ўринни, Туркманистон эса 29-ўринни эгаллаган.
Қозоғистон: медаллар режаси — 99 та
Қозоғистон Японияга 559 нафар спортчини олиб боради. Тайёргарлик босқичида терма жамоа спортнинг 35 турида иштирок этишни режалаштирган. Туризм ва спорт вазирлиги федерациялар олдига аниқ вазифа қўйган — турли даражадаги 99 та медални қўлга киритиш. Ханчжоуда қозоғистонлик спортчилар 80 та медаль олган, улар орасида 10 та олтин медаль бор эди.
Қозоғистоннинг медаллар учун имкониятлари кенг. Ёзги Осиё ўйинларида иштирок этиш тарихи давомида мамлакатга энг кўп медални спортча отиш — 81 та, енгил атлетика — 73 та, байдарка ва каноэда эшкак эшиш ҳамда слалом — 69 та, кураш — 59 та, бокс — 46 та ва дзюдо — 41 та медаль келтирган.
Асосий жамоалардан бири боксчилар терма жамоаси бўлади. Эркаклар терма жамоаси баҳорда Осиё чемпионатида саккизта медални қўлга киритди. Оразбек Асилқулов, Сабиржан Аққалиқов, Нурбек Оралбай ва Айбек Оралбай чемпион бўлди. Япониядаги таркибдан ҳар икки Оралбай, Асилқулов, Маҳмуд ва Торехан Сабирханлар ўрин олган. Нурбек Оралбай Осиё ўйинларига Париж Олимпиадасининг кумуш медали соҳиби сифатида боради.
Қўшни Ўзбекистон вакиллари билан рақобат сақланиб қолинмоқда. Одатда айнан шу икки мамлакат вакиллари энг кўп медаллар учун кураш олиб боради.
Дзюдо бўйича терма жамоага Париж Олимпиадаси чемпиони Елдос Сметов бошчилик қилади. У, шунингдек, очилиш маросимида Қозоғистоннинг байроқдорларидан бири бўлади. Сметов Осиё ўйинларида аллақачон ғолиб чиққан — 2014 йилда Инчхон шаҳрида.
Мерганлар ва қиличбозлар ҳам мавсумни муваффақиятли ўтказишди. Ислом Сатпаев февраль ойида пневматик ва кичик калибрли қуролдан ўқ отиш бўйича Осиё чемпиони бўлди. Июнь ойида Ирина Бакалдина шахсий шпагада қитъа чемпионатини қўлга киритди, эркаклар шпагада жамоаси эса финалда Японияни мағлуб этиб, олтин медалга сазовор бўлди. Ушбу спортчиларнинг барчаси Осиё ўйинларида иштирок этиш учун рўйхатга киритилган.
Спорт гимнастикасида Париж Олимпиадасининг кумуш медали соҳиби Нариман Қурбонов иштирок этади.
Ханчжоудаги Осиё ўйинларидан кейин Қозоғистон терма жамоаси олдидаги асосий масала олтин медаллар сони билан боғлиқ: ўшанда қўлга киритилган 10 та олтин медаль Қозоғистоннинг умумжамоа ҳисобида кучли ўнталикка кириши учун етарли бўлмаган.
Ўзбекистон: рекорд даражадаги таркиб
Ўзбекистон 42 та спорт турида 396 нафар спортчини рўйхатдан ўтказди — бу мамлакатнинг Осиё ўйинларидаги иштироки тарихидаги энг катта таркиб ҳисобланади. Кутилаётган натижа ҳам юқори: Ханчжоуда ўзбекистонликлар рекорд даражада — 71 та медаль, жумладан 22 та олтин, 18 та кумуш ва 31 та бронза медалини қўлга киритиб, умумжамоа ҳисобида бешинчи ўринни эгаллаганди. Албатта, бу натижани яхшилаш вазифаси қўйилган бўлиши мумкин.
Бокс яна асосий медаль олинадиган спорт турлари қаторига киради. 60 кг гача бўлган вазн тоифасида Париж Олимпиадаси чемпиони Абдумалик Халоков иштирок этади. Эркин курашда эса 2024 йилги Олимпия ўйинлари ғолиби Разамбек Жамалов ҳам рўйхатдан ўтган. Подиумга Токио Олимпиадаси чемпиони ва Париж Олимпиадасининг кумуш медали соҳиби Акбар Жўраев кўтарилади.
Таэквондо бўйича ҳам катта умидлар бор. 2026 йилги катталар ўртасидаги Осиё чемпионатида Ўзбекистон терма жамоаси 11 та медални — икки олтин, бешта кумуш ва тўртта бронзани қўлга киритди. Қитъа чемпиони Озода Собиржонова бўлди ва у Осиё ўйинларида иштирок этадиган таркибдан жой олди. Август ойида жамоа Лоҳурда бўлиб ўтган President’s Cup — Asia мусобақасида яна тўққизта медални қўлга киритди. Жасурбек Жайсунов 80 кг гача бўлган вазн тоифасида олтин медальни қўлга киритди ва у ҳам Японияга йўл олди.
Алоҳида медаллар тарихи — аёллар қиличбозлигида. Ханчжоуда Зайнаб Дайибекова, Гулистон Пердебаева, Фернанда Эррера ва Паола Плиего Ўзбекистонга қиличбозлик бўйича Осиё ўйинларидаги тарихдаги илк олтин медални олиб берган. Улар финалда Японияни 45:42 ҳисобида мағлуб этганди. Ўша жамоа таркибидаги уч нафар иштирокчи — Дайибекова, Пердебаева ва Эррера — бу сафар ҳам Осиё ўйинларида иштирок этади. Ёзда Пердебаева Осиё чемпионатининг шахсий баҳсларида бронза медалини қўлга киритди.
Ўзбекистон анъанавий равишда кураш, дзюдо, эшкак эшиш ва гимнастика спорт турларидан ҳам медаллар кутади. Дзюдода Олимпиада совриндори Музаффарбек Турабоев, спорт гимнастикасида эса ҳануз спорт майдонида фаолият юритаётган Оксана Чусовитина иштирок этади.
Ўзбекистон уч йил аввал мамлакатни Осиёнинг Хитой, Япония, Жанубий Корея ва Ҳиндистондан иборат етакчи тўртлигидан кейинги ўринга олиб чиққан натижани ҳимоя қилиши керак. Япониядаги таркиб янада кенгайтирилди, бокс, кураш, оғир атлетика, таэквондо ва қиличбозликда бир вақтнинг ўзида кучли медал учун даъвогарлар гуруҳлари шакллантирилган.
Қирғизистон: кураш асосий куч бўлиб қолмоқда
Қирғизистон номидан 30 та спорт турида 168 нафар спортчи иштирок этади. Жамоа дастуридан ММА, текбол, гольф ва киберспорт ҳам ўрин олган, медалларга асосий даъвогарлар эса кураш, дзюдо ва бокс спорт турларида жамланган.
Курашчилар таркиби сўнгги Олимпия циклларидаги юлдузлар терма жамоасини эслатади. Юнон-рум курашида Жоламан Шаршенбеков ва Ақжол Маҳмудов, аёллар курашида эса Мээрим Жуманазарова ва Айпери Медет қизи иштирок этади. Тўртала спортчи ҳам жаҳон чемпионатлари ва Олимпиада ўйинларида медалларга сазовор бўлган.
Маҳмудов баҳорда Бишкекда бўлиб ўтган уй Осиё чемпионатида ғолиб чиқиб, қитъанинг тўрт карра чемпионига айланди. Жуманазарова ҳам шу мусобақада Осиё чемпионатларидаги иккинчи олтин медалини қўлга киритди. У финалда япониялик Мива Морикавани мағлуб этди. Медет қизи мавсум бошида Тиранада ўтказилган рейтинг турнирида ғолиб бўлди.
Дзюдода Ханчжоу Осиё ўйинлари ғолиби Эрлан Шеров яна иштирок этади. Умуман, Қирғизистон 13 нафар дзюдочини мусобақага рўйхатдан ўтказган.
Яна бир асосий даъвогар — Мунарбек Сейитбек уулу. Париж Олимпиадасининг кумуш медали соҳиби бокснинг 60 кг гача бўлган вазн тоифасида иштирок этади. Апрель ойида у Истанбулда бўлиб ўтган Ahmet Cömert Bosphorus халқаро турнирида ғолиб чиқди. У мусобақада тўртта жанг ўтказиб, финалда украиналик Иван Завадскийни ҳакамларнинг якдил қарори билан мағлуб этди. Умуман, Қирғизистон эркаклар бокс терма жамоаси таркибида олти нафар спортчи бор.
Аввалги Осиё ўйинлари мамлакат учун рекордли натижа билан якунланганди: тўртта олтин, иккита кумуш ва тўққизта бронза медаль. Қирғизистон умумжамоа ҳисобида 18-ўринни эгаллаганди. Ҳозирги таркиб ўша авлоднинг етакчи спортчиларини сақлаб қолган, Сейитбек уулу эса Париж Олимпиадасидан кейин яна бир жиддий медаль даъвосини илгари сурмоқда.
Тожикистон: жаҳон дзюдосининг икки етакчиси ва кучли кураш жамоаси
Тожикистон делегацияси таркибида 21 та спорт тури бўйича 104 нафар спортчи бор. Энг катта таркиб яккакураш спорт турларида шакллантирилган. Маҳаллий спорт нашрлари мусобақалар бошланиши арафасида айниқса дзюдо, кураш, бокс ва эркин кураш спорт турларини алоҳида таъкидламоқда.
Ҳозирда дзюдо терма жамоанинг энг кучли йўналиши бўлиб кўринмоқда. Халқаро дзюдо федерациясининг 15 сентябрдаги рейтингига кўра, Муҳиддин Асадуллоев 73 кг гача бўлган вазн тоифасида жаҳонда биринчи ўринда, Нурали Эмомали эса 66 кг гача бўлган вазн тоифасида иккинчи ўринда турибди. Ҳар икки спортчи баҳорда Осиё чемпиони бўлди ва Душанбе шаҳрида ўтказилган уй «Катта шлем» мусобақасида ғолиб чиқди. Асадуллоев кейинчалик Лозаннадаги Grand Slam турнирида бронза медалини қўлга киритди.
Умуман, Тожикистон мусобақага тўққиз нафар дзюдочини жўнатади.
Кураш яна бир кучли таркибни шакллантиради. Июнь ойида Душанбе Осиё чемпионатига мезбонлик қилди ва унда тожикистонликлар 10 та медаль — тўртта олтин, бешта кумуш ва битта бронзани қўлга киритди. Чемпионлардан бири — Ёсин Бобокалонов — Осиё ўйинлари таркибидан жой олди. У билан бирга Сарвар Абдушукуров, Шакармамад Мирмамадов ва Шоҳида Қаландарова ҳам иштирок этади.
Боксда 10 нафар спортчи рўйхатдан ўтказилган. Улар орасида Ханчжоу Осиё ўйинларининг бронза медали соҳиби ва жорий делегация байроқдори Миджгона Самадова, шунингдек, баҳорда 90 кг гача бўлган вазн тоифасида Осиё чемпионати финалига қадар етиб борган Парвиз Каримов бор.
Тожикистон Ханчжоуда икки олтин медални ҳам ўз ичига олган жами еттита медални қўлга киритганди. Ўшанда дзюдочи Сомон Маҳмадбеков ва боксер Давлат Болтаев чемпион бўлганди. Японияда етакчилар таркиби ўзгарди, айниқса дзюдода бу яққол кўринади — мамлакат жаҳон рейтингидаги кучли иккиликдан бир йўла икки нафар спортчига эга.
Туркманистон: оғир атлетика ва яккакураш спорт турларидан умид қилади
Туркманистон 34 нафар спортчини — 25 нафар эркак ва тўққиз нафар аёлни мусобақага жўнатади. Улар спортнинг саккиз тури: кураш, ушу, бокс, сузиш, оғир ва енгил атлетика, кураш (курашнинг миллий тури) ва каратэ бўйича иштирок этади. Бу минтақа давлатларининг бешта жамоаси орасидаги энг ихчам таркиб ҳисобланади.
Оғир атлетикада асосий ном — Анамжан Рустамова. Май ойида 20 ёшли спортчи иккинчи йил кетма-кет ўсмирлар ўртасидаги жаҳон чемпионати ғолибига айланди. 86 кг гача бўлган вазн тоифасида у жами 257 кг натижа қайд этди — даст кўтаришда 110 кг ва силтаб кўтаришда 147 кг. У хитойлик Сюй Линьюэдан бир килограмм олдинда бўлди. Рустамова силтаб кўтаришда ҳам олтин медалга сазовор бўлди.
Осиё ўйинларида Туркманистоннинг оғир атлетика жамоасини тўрт нафар спортчи — Рустамова, Оғулшат Аманова, Шаҳзодбек Матяқубов ва Бектимур Рейимов намойиш этади. Рейимовда катталар ўртасидаги Осиё чемпионати медали ҳам бор — 2025 йилда у даст кўтариш бўйича учинчи ўринни эгаллаганди.
Курашда олти нафар спортчи, боксда эса беш нафар вакил иштирок этади. Бокс таркибида яна Ханчжоу Осиё ўйинларининг бронза медали соҳиби Байрамдурди Нурмуҳаммедов ҳам бор.
2023 йилда Туркманистон Осиё ўйинларини еттита медаль — битта кумуш ва олтита бронза билан якунлаганди. Жамоа Ханчжоуда олтин медалларни қўлга киритмаган. Бироқ, Рустамованинг таркибдан жой олгани Туркманистон мадҳияси Японияда ҳам янграшига умид уйғотмоқда.
XX ёзги Осиё ўйинлари 4 октябрь куни якунланади.
-
25 Ноябрь25.11«Фарғона мен учун чинданам қадрдон шаҳарга айланди»«Нефтчи» мураббийи Виталий Левченконинг чемпионларча экспресс шарҳи -
16 Ноябрь16.11Қатар олисда қолаверадиМарказий Осиё футболи учун Россия терма жамоасидан нима фойда борлиги ва «Марказий Осиёликларнинг ўзаро кураши» қандай якунланиши ҳақида -
09 Июнь09.06Болалар ва президент учунМарказий Осиё терма жамоалари Осиё Кубоги саралаш босқичини бошлади -
16 Сентябрь16.09Тонгги тароват ўлкасидаги саммитМуҳим минераллар, сунъий интеллект — «Марказий Осиё — Корея» форматидаги учрашувда яна нималар муҳокама қилинди? -
09 Сентябрь09.09«Ҳакан ва Билге» Туркистонга йўл олмоқдаЭнди туркиялик мактаб ўқувчилари ҳеч қачон «Марказий Осиё» атамасини эшитмаслиги ҳақида -
24 Июль24.07Роғун итальянча акцент биланНега Италия ўз маблағи йўқ Тожикистоннинг энг йирик қурилиш лойиҳасини молиялаштираётгани ҳақида



